Handicap en euthanasie

Het gebeurde in Vlaanderen december 2012. Een doofblinde, eeneiige tweeling heeft daar hulp gekregen bij de beëindiging van hun leven. In België, maar ook internationaal, heeft dat vragen en discussie opgeroepen. Niet eerder kwam euthanasie voor bij mensen met een (zintuiglijke) handicap.

Tijdens een gesprek bij Pauw & Witteman over deze kwestie (21-01-2013) doet Vincent Bijlo, cabaretier, zelf blind en ook langzaam slechter horend, de uitspraak dat hij deze vorm van euthanasie één van de hoogste vormen van beschaving vindt. Maar hoe rechtvaardig en empathisch het inwilligen van het euthanasieverzoek in deze casus ook geweest mag zijn, Bijlo gaat met zijn uitspraak volkomen voorbij aan de maatschappelijke en politieke dimensies van dit verhaal. Paul Bulckaert, bestuurder en zorgdirecteur van Spermalie, een belangenvereniging voor doofblindheid, vestigt in een opiniestuk over de tweelingbroers Verbessem, de aandacht op de relatie die er bestaat tussen het verzoek om euthanasie en het al dan niet kunnen beschikken over goede zorg. Hij stelt: “De kwaliteit van bestaan van doofblinde personen is recht evenredig met het aantal beschikbare, individuele ondersteuningsuren.”

Doofblinden in de Vlaamse werkelijkheid beschikken over circa 140 tolkuren per jaar. Daarmee zijn zij veroordeeld tot extreme isolatie en dat zet het euthanasieverzoek van de broers Verbessem, mogelijk in een heel ander licht. Als meneer Bulkaert een punt heeft (wat mij zeer plausibel lijkt) is euthanasie een penibele kwestie. Bij toenemende afbraak van zorg en voorzieningen valt dan te vrezen, dat steeds meer mensen behoefte krijgen aan een vroegtijdige dood. Als deze behoefte zonder meer als een individuele keuze wordt gerespecteerd, en gerechtvaardigd wordt onder de noemer beschaving, zijn we wat mij betreft het spoor bijster.

Het is een hardnekkige neiging om euthanasie op te vatten als een zaak van het individu. Eenzelfde neiging bestaat er in het denken over handicaps. Ook die worden gezien als een individuele, medische kwestie. Maar omgevingsfactoren zijn cruciaal voor de wijze waarop iemand zijn handicap beleeft. Met goede aanpassingen, ondersteuning op maat en een wereld die toegankelijk is, kunnen veel van de belemmeringen die handicaps met zich meebrengen worden opgelost. Het is daarom absoluut noodzakelijk oog te hebben voor de correlatie tussen kwaliteit van zorg en kwaliteit van leven, want alleen bij waarborging van goede zorg kan euthanasie worden opgevat als “een hoge vorm van beschaving.”

Hebben de broers Verbessem voldoende zorg gekregen om de kwaliteit van hun leven te waarborgen? Het antwoord kan, in deze persoonlijke zaak, niet gegeven worden. Maar het stellen van deze vraag, in iedere individuele situatie opnieuw, lijkt mij van groot belang. Het mag niet zo worden dat mensen uit hun lijden worden verlost door ze euthanasie in plaats van goede zorg aan te bieden.

Marie-José Calkhoven

Marie-José Calkhoven

Blog delen op sociale media?

Facebook
Twitter
LinkedIn
Email

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *