Gezichten op de dood

Deze maand zag ik twee beelden. De één in een scriptie van een student gestalttherapie, de ander in de krant. Als je de beelden naast elkaar zet, gaan ze een veelzeggend gesprek met elkaar aan en tonen ze hoe verschillend er naar de dood gekeken wordt.

 Het affiche van de hartstichting is een modern beeld, waarin de dood wordt ervaren als een tekortschieten, een gebrek. Het feit dat mensen sterven is geen constatering, maar een beschuldiging. Alsof sterven slechts te wijten is aan menselijk falen en niet onlosmakelijk verbonden is met het menselijk bestaan.

 

 

Hoe anders is het tweede beeld, een zogeheten Vanitas voorstelling. Het woord Vanitas betekent letterlijk ‘ijdele schijn’. Vanitas-symboliek komt veel voor in de zeventiende-eeuwse kunst, maar ook in de negentiende eeuw is het een geliefd thema. Terugkerende symbolen zijn: de menselijke schedel, de uitdovende kaars, de zandloper, de zeepbel, de worm of bijvoorbeeld gebroken voorwerpen. De symbolen laten de dood zien als een proces. Minuten tikken weg, een kaars brandt op, de bloem groeit, bloeit en verwelkt. De dood voltrekt zich dus tussen twee punten. In iedere geboorte ligt het sterven al besloten. Door het samenbrengen van die twee uitersten herinnert een Vanitas schilderij ons aan het feit dat wij allen zullen sterven, maar tegelijkertijd roept het op tot leven! Leven in het aangezicht van de dood.

Twee beelden. Twee verhalen. Twee wijzen van omgang met de dood. Het is aan ons hoe we kijken.

Marie-José Calkhoven

Marie-José Calkhoven

Blog delen op sociale media?

Facebook
Twitter
LinkedIn
Email

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *